Otwarty dostęp do publikacji – instrukcje NCN
Pod koniec 2024 r. Rada NCN przyjęła uchwały (nr 116/2024 oraz 130/2024), w których rekomenduje Dyrektorowi NCN nieprzedłużanie udziału agencji w konsorcjum „cOAlition S” po 31 grudnia 2024 r. Jednocześnie Rada nadal zaleca publikowanie w otwartym dostępie – z uwzględnieniem specyfiki dyscyplin – jednak bez narzucania obowiązku stosowania zasad Planu S. Grantobiorcy nie będą zobowiązani do uwzględniania otwartego dostępu przy rozliczaniu projektów. Wskazano, że decyzja ta wynika m.in. z powodów organizacyjnych i finansowych, a nie z rezygnacji z idei otwartości nauki.
Tabela poniżej przedstawia zakres przedłużonych zmian obowiązujących od końca 2024 r., przyjętych na czas nieokreślony.
Zaktualizowana wersja instrukcji NCN dot. otwartego dostępu (grudzień 2024 r.) jest dostępna tutaj. Instrukcja zawiera zasady dotyczące publikowania wyników badań, ogłoszone pismem Dyrektora NCN z dnia 11 października 2023 r. oraz 30 września 2024 r.
| Rodzaj czasopisma | Polityka NCN dot. otwartego dostępu do publikacji
od 1 stycznia 2021 |
Zmiany – Okres przejściowy (Pismo z NCN)
2023 |
Przedłużenie zmiany – Czas nieokreślony(uchwale nr 116/2024 i nr 130/2024 Rady NCN; Pismo z NCN)
2024 |
|
| Okres obowiązywania | Od konkursów ogłoszonych po 16 czerwca 2020 r. (umowy podpisane po 1 stycznia 2021 r.) | Od 11.10.2023 r. do 31.12.2025 r. (dla raportów końcowych złożonych do 31.12.2025 r.) | Czas nieokreślony | |
| Ścieżka 1. | Full open access | Centrum wymaga, aby publikacje, które zawierają wyniki będące efektem realizacji projektu, były dostępne (również te w wersji AAM lub VoR) w formie otwartego dostępu, na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa, CC BY.Centrum zaleca domyślne korzystanie z licencji Creative Commons Attribution CC BY 4.0. | W przypadku publikacji naukowych objętych Polityką i udostępnionych zgodnie ze ścieżką 1. akceptujemy wszystkie licencje CC 4.0. | Praca opublikowana na stronie internetowej czasopisma (VoR).
Brak możliwości zastosowania embargo. NCN akceptuje wszystkie licencje CC 4.0. |
| Ścieżka 2. | Subskrypcyjne / Hybrydowe | W czasopismach subskrypcyjnych (hybrydowych) pod warunkiem, że Version of Record (VoR2) lub Author Accepted Manuscript (AAM3) zostanie bezpośrednio przez wydawcę lub autora opublikowane w otwartym repozytorium w momencie ukazania się publikacji on-line (bez embarga czasowego).
Repozytorium musi być zarejestrowane w Open Directory of Open Access Repositories (OpenDOAR), a VoR lub AAM posiadać unikalny stały identyfikator (np. DOI, URN, UUID, Handle lub inne). Jeśli wersja zdeponowana w repozytorium i wersja opublikowana są osobnymi wersjami (AAM i VoR), powinny mieć osobne identyfikatory. |
Akceptujemy embargo pod warunkiem, że:
– preprint tej pracy, od razu po jej opublikowaniu na stronie wydawcy, zostanie udostępniony na licencji CC BY w repozytorium indeksowanym w openDOAR; preprint musi mieć nadany numer PID2 (DOI lub równoważny); oraz – po upływie embargo wersja AAM zostanie udostępniona w repozytorium indeksowanym w openDOAR. |
Deponowanie prac w uznanych repozytoriach dziedzinowych, takich jak arXiv czy PubMed, zwiększa widoczność wyników badań. Dlatego, aby ułatwić publikowanie w ramach ścieżki 2, zezwalamy na deponowanie preprintów w sytuacjach, gdy udostępnienie ostatecznej wersji manuskryptu (AAM) nie jest możliwe. Preprint powinien być udostępniony na licencji CC BY 4.0. Po upływie embargo należy udostępnić wersję AAM. |
| Ścieżka 3. | Transformacyjne (do 31.12.2024),
objęte licencją w ramach umowy transformacyjnej (do 31.12.2025 r.) |
Centrum zaleca domyślne korzystanie z licencji Creative Commons Attribution CC BY 4.0.
Alternatywnie można publikować w czasopismach, w ramach umów transformacyjnych, na licencji CC-BY-SA. W przypadkach uzgodnionych z Centrum dopuszczalne jest opublikowanie pracy na licencji CC-BY-ND. |
Bez zmian tj. dla Ścieżki 3. określonej w Polityce – CC BY 4.0, CC BY-SA 4.0 lub CC BY-ND 4.0 (w uzasadnionych przypadkach). | CC BY 4.0, CC BY-SA 4.0 lub CC BY-ND 4.0. |
| Dane badawcze | Udostępniona na licencji CC0. | Oprócz licencji CC0 akceptujemy również licencję CC BY 4.0. | Udostępnione na licencji CC0 lub CC BY 4.0 lub innej, która zapewnia taki sam poziom otwartości i możliwości ponownego wykorzystania danych. | |
| APC | Koszty związane z procesem publikacyjnym tzw. Article Processing Charges (APC) są kwalifikowalne w przypadku ścieżek 1 i 3.
Opłaty publikacyjne wydatkowane na opublikowanie pracy w czasopiśmie hybrydowym, w ramach ścieżki 2, są kosztami niekwalifikowalnymi dla projektu i nie mogą pochodzić ze środków Narodowego Centrum Nauki. |
Kwestia kwalifikowalności kosztów APC – Nie ulega zmianie (tylko kwalifikowane dla ścieżki 1. i 3.). | Kwestia kwalifikowalności kosztów APC:
Ścieżka 1. – Koszty APC są kwalifikowane w przypadku opublikowania pracy na licencji CC BY 4.0 lub CC BY-ND 4.0. Ścieżka 2. – koszty nie są kwalifikowane ze środków NCN. Ścieżka 3. – Koszty APC są kwalifikowane w przypadku czasopism transformacyjnych (publikacja do 31.12.2024 r.) lub objęte umową transformacyjną, praca na licencji CC BY 4.0, CC BY-SA 4.0 lub CC BY-ND 4.0 (przyjęcie do druku lub publikacja do 31.12.2025 r.) |
|
| Uwagi | WYŁĄCZONE! Powyższe stanowisko obowiązuje z wyjątkiem międzynarodowych konkursów, takich jak POLONEZ BIS, konkursy ogłaszane przez sieci CHANSE, CHIST-ERA, ForestValue2, Biodiversa+, a także konkursy GRIEG, IdeaLab i POLS, które są finansowane z Funduszy Norweskich w ramach programu Badania podstawowe. | WYŁĄCZONE! Ze złagodzonych zapisów nie mogą skorzystać projekty wyłonione w następujących konkursach międzynarodowych: POLONEZ BIS, w konkursach ogłaszanych przez sieci CHANSE, CHIST-ERA oraz ForestValue2 i Biodiversa+, a także w konkursach GRIEG, IdeaLab i POLS, finansowanych z Funduszy Norweskich w ramach programu Badania podstawowe. |
Czasopisma transformacyjne – czasopisma subskrypcyjne/hybrydowe, które zobowiązały się do przekształcenia w czasopisma otwartego dostępu (więcej zob.: link).
Umowy transformacyjne – porozumienia zawierane pomiędzy wydawnictwami i określonymi instytucjami (np. konsorcjami krajowymi lub regionalnymi, bibliotekami), na mocy których część środków przeznaczanych na subskrypcje jest przekierowywana na zapewnienie wsparcia publikowania w otwartym dostępie przez autorów afiliowanych w instytucjach objętych tym porozumieniem.
Więcej na temat licencji Creative Commons znajdziesz tutaj.